Fandom

Lingua Romanica Commun Unificata

Lokuzioak

252pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

a buenas · onez onean, onez onera, onez onetara

a cara o cruz · begitartez ala uzkuz, busti ala lehorka, txapel zuloka

a (mi, tu, su...) cargo · (neure, heure, bere...) eskuko, (inoren) gain

a ciegas · itsumustuka

a (mi, tu, su...) costa · (inoren) bizkarraren gainean, (inoren) bizkarretik, (inoren) lepora, (inoren) lepotik

a (mi, tu, su...) cuenta · (inoren) bizkar gain, (inoren) bizkarrera

a duras penas · nekez eta pekez

a fe que · ala egia!

a galope tendido · lau oinean

a horcajadas · hankalatraba, izterkoloxkoan

a hurtadillas · isil ostuka, itsas irakitua bezala

a la bartola · hanka zabal, ipurdia zabalik

a la luz del día · egun argiz

a las primeras de cambio · hitz batetik bestean, hitz batetik bestera

a lo que salga · huts ala bete, huts ala kausi

a manos llenas · atzaparrak betean

a más no poder · ezin gehiagoan

a ojo · begi neurriz

a ojo (de buen cubero) · aleitzi, aliritzira

a pedir de boca · asean eta betean

a pie quieto · hanka geldi, oin garbian, oin geldian

a primera vista · aditu batean

a sangre fría · odol hotzean, odol hotzik

a sangre y fuego · hil eta herio, su eta salda

a ser posible · ahalbait

a simple vista · begi hutsez

a tiro de piedra · harri barruan

a toda vela · belak betean

a todo correr · antxintxika, oinak arinik, orpoz ipurdi

a trompicones · buruz gainka, eskintxoka

a una vez · gogo batez eta aho batez

a una voz · aho betez, boz batez, gogo batez, hitz batez

abrir los ojos · begiak argiari ireki, begiak luzatu

aburrirse soberanamente · gogait gaizto egin, gogait garbi egin

además de · ez ezik

aflojar la bolsa · ziskua askatu, behatza busti

agarrarse una mona · bilboko barrenkaletik makalaua ekarri, katua eraman, mahatsa hartu, atuna harrapatu, amuarraina harrapatu, eperra harrapatu, mokoilua harrapatu, otso beltza harrapatu, perretxikoa harrapatu, txorizoa harrapatu, zepelina harrapatu

agarrar(se) un ciclón · erasoa bildu

agua de borrajas · agotz galda, lastozko sua, ur errea

aguantar su vela · kandela hartu

aguzar las orejas · belarriak tente jarri, belarriak luzatu, belarriak zabaldu

ahí está el quid · hor dago iltzea, hor zagok ba

ahí (te) las arregles · (heure, bere...) bostean konpon (hadi, bedi...), han konpon, han konpunt, hor konpon!, hor konpon dominus vobiscum, hor konpon mari anton!, hor konpon txuri ta beltzak!, konpon (hadi) hortik!, (heure, bere...) santu santakin konpon (hadi, bedi...)

ahogarse en un vaso de agua · zazpi etxetako herrian galdu, putzu txikian ito, hego haizerik gabe zoratu, arra beteko uretan ito

ajustar las cuentas · (inori) zerraila giltzan ajustatu

al cabo del tiempo · denboraren denbora

al contado · eskugainean

al fiado · salustean

al fin y al cabo · azken eta gero, hutsean betean

al menos · bedere, behindanik behin, behinepehinean, behinik behin, behinik behinean, behiniripinean, behintzat, ezpererik

al poco · handik laster, handik sarri

al revés · atzekoz aurre, atzekoz aurrera, buru buztanka, erdikoz bazterrera, goikoz behera

al sol que más calienta · ikazkinarekin beltz, errotazainarekin zuri

alegrar la cara · kopeta argitu, begia arraitu

alegrar la vista · begiari atsegin eman

alejarse del mundanal ruido · balsak ahantzi, mundutik desamarratu

alguna que otra vez · behin edo behin, behin edo berriz, behin edo beste, behin edo bestean, behin edo birritan, behin edo bitan, inoiz behin, inoiz edo behin, inoiz edo berriz, inoiz edo beste, inoizka alditan, noiz edo behin

andar a tientas · oine oine ibili

andar con ojo · begia ibili, begiz ibili

andar con tiento · oinak labur ibili

andar de boca en boca · aho-mihitan ibili, ahotan ibili, mihitan ibili, mingainetan ibili, ahotan jarri, munduaren ahotan jarri

andar(se) por las ramas · erroak utzirik adarrei lotu

andarse con tiento · pausoa kuidadoz ipini

andársele (a uno) la cabeza · burutik aldaratu, barnea estali

ante todo · lehenengo eta behin

apagar la sed · egarria hil

apártate de mi vista · ken begietatik, ken orpoetatik

aplicar el oído · (ezeri) belarria eman, belarria makurtu

aportar su granito de arena · (neure, heure, bere...) harri koxkorra ekarri

apretarse el cinturón · petrinak estutu

arco de San Martín · auriadarra, erromako zubia, frantziako zubia, jaungoikoaren gerrikoa, jaungoikoaren zubia, ortzadarra, san migelen zubia, san nikolasen zubia, zubiadarra

arma blanca · arma zuri

armar camorra · liskar altxatu

arrimar el ascua a su sardina · (neure, heure, bere...) saindua alabatu, (neure, heure, bere...) eltzeari su eman, (neure, heure, bere...) labeari su eman, (neure, heure, bere...) opilari ikatza eman, (neure, heure, bere...) astoari arre (esan), (neure, heure, bere...) hariari eutsi, (neure, heure, bere...) opliari ikatza hurbildu, (neure, heure, here...) labea iziotu

asentar la cabeza · burua jarri

atar corto · (ezeri) brida eduki, (ezeri) hesia ipini

bailar al son que tocan · (inoren) soinuan dantza egin

bajar los humos · (inori) izarrak kendu

bajo la capa del cielo · belarraren gainean, eguzkiaren azpian, hodei honen azpian

bajo mano · esku azpiz, eskupetik, kapapetik

bajo pena de muerte · biziaren penan

batir todas las marcas · orain artekoak apurtu, orain arteko guztiak tapatu

boca abajo · ahoz behera

bocanegra · eletxarkari, esan txarreko, mihi zikineko

bolsa de hierro · diru errementari

boquirroto · ahozabal, antzara karrankari, berbajario, berbalapiko, berrijario, berrilapiko, elezaku, goldemutur, hitzjario, hitzontzi, hitzuntzki, hizkilipai, lapiko txiki, mingain luze, mihi laster, xardoki merke, ahazabal

burro de carga · alferren astoa

cabeza abajo · buruz behera, buruzutik

cabeza arriba · ahoz gora, hortzez gora

cabeza de chorlito · txepetxburu, txoriburu

cabeza dura · burugogor, kaskagor

cabizbajo · buruz behera

cada cual · bat bedera

cada dos por tres · beti eta beti, hirutatik bitan, hitzetik hitzera, hitzetik hortzean, hitzetik hortzera, puntuan behin, txilean pitean, txitean potean

cada uno por su lado · nor bere alde

cada vez más · beti eta gehiago, gero eta gero, gerotik gerora (...)-ago

caer bien · (ezer, inor) (inori) eder egin

caer en el olvido · ahanzmendura erori

caer en la cuenta · kontuan erori, kontura erori, kontuan jausi

caer por su propio peso · ispilurik ez behar

caer(le) bien (a alguien) · begi oneko jausi

caer(se) de sueño · loak eraman

caerle del cielo · osaba tomasek eman

caerse de lo alto de un pino · habiatik erori

caerse de sueño · logureak erreta egon, loak errea egon

caerse del guindo · astotik jausi

caerse el alma a los pies · bihotza erori, bihotzeko hegoak erori, bihotza galdu

calentar el asiento · aulkiak berotu

calentar la cabeza · (inori) burua berotu

calentar las orejas · (inori) belarriak berotu, (inori) belarriaren ertzak berotu, (inori) bizkarra berotu, (inor) bero bero egin, epeldu

cantar la palinodia · zeruaz tipula egin

cantar las cuarenta · direnak esan, entzuteko bat esan, esatekoak esan, (neureak, heureak, bereak...) eta asto zaharrarenak esan, handiak esan, zakurrarenak esan

cantar otro gallo · beste zakur batek zaunka egin, beste oilar batek kukurruku jo, kukutxoak soinua aldrebes jo

cargar el muerto · ahuntzak egotzi, ardiak egotzi

cargar sobre (sus) espaldas · (neure, heure, bere...) bizkar hartu, (neure, heure, bere...) gain hartu, (neure, heure, bere...) gainera hartu, soinera hartu

cascarrabias · ipurterre, kakerre, prakestu, putzmin, teka mehe, triperre, zakarripurdi, zakurrilar, zakur mutur

casquivano · buruarin, buru aurki, buru-huts, haize belatz, haize buru, kaskarin, kasko arin, koxko arin, koxko arineko, orbel herriko

cero a la izquierda · ezaren ondoko, hutsaren hurrengo

cerrar el pico · (neure, heure, bere...) atea hertsirik eduki, ezpainak lotu

chiticalla · ahate mutu, mingain motz

chocar la mano · bostekoa estutu

chuparse los dedos · musuak eztitu, bizarrak koipetu, ezpainak koipetu, ezpainak koipeztatu, hatzak miazkatu, behatzak txupatu

claro que sí! · bai behin!

coger las vueltas · esku-itzulia hartu, (ezeri) (inori) tamaina hartu, tamaina harrapatu

coger una mona · atxurra ukan

colgar de un hilo · kordokan gelditu

colgar un sanbenito · lelo txarra ez erantsi

comer las migajas · mahaipetik afaldu

comér(selo) con los ojos · begiz jan

comerse las tripas · birikak jan, erraiak jan, tripak jan

comer(se) su padre por los pies · idia adar eta guzti irentsi, idi bat adarrez aurre jan

como (vino) al mundo · amak eginda bezala

como alma en pena · arima erratua bezala, arima erratuen gisan

como alma que lleva el diablo · herio suhar, herio suharrean

cómo no · bai hortan, bai zeretik

como sea · inola ahalean, zor edo bulur

comprar a plazos · kosketan erosi

comprar al contado · eskudiru erosi

con el rabo entre las piernas · buztana hankapean

con la boca abierta · aho bete hezurrekin, aho(a) zabalik, ahoa bete haginekin, ahoa bete hezurrekin musututs, ahoa bete hortzekin, aho(a) bete haginekin, ahoan gurutze, aho bete hortzekin

con la cabeza alta · kopeta gora, kopeta gorarik

con las manos vacías · esku hutsean

con los brazos abiertos · esku zabal

con los cinco sentidos · begi-belarri

con todo · guztiagatik ere, guztiarekin ere, hala eta guztiz ere, halaz guzti arren ere, halaz guzti(a)z, halaz guztiz ere, hau eta guzti ere

con un hilo de voz · boza estuan

conocer de vista · aurpegiz ezagutu

contar chismes · ele(ak) bildu

contar trolas · botaboleoak bota

correcalles · kalejira

correr mundo · mundu korri joan, bazterrak korritu

correr sangre · odola jausi

correveidile · berripurdi, elaberriti, kontukatilu, non-ze-berri

cortabolsas · sakel hustutzaile, sos zikiratzaile

cortar de raiz · zainetik atera

cortar el paso · (ezeri) bidea pikatu

cortar las alas · hegoak moztu

costar trabajo · (inon, ezertan) lanak egon, (ezerk) lan ukan, lanak ukan

cristo bendito · kristo lezokoa

cruzado de brazos · besoak ehunduta

cualquiera sabe · auskalo

cuando Cristo no tenía barba · gauza guztiek hizketan zekiten denboran

cuando las ranas críen pelo · asto arrak ume egin orduko

cuando meen las gallinas · oiloak piz egiterako

cuanto antes · lehen bada, lehen baino lehen, lehenbailehen, lehenbailasterren

cuatro gatos · lau oilo

cuéntaselo a la abuela · amari esaiok/n, sar (iezaiok/n, iezaiozu, biezaio...) hori zoro bati

cueste lo que cueste · zor edo lor, zor nahi lor

culo de mal asiento · oilo kanpoan errulea(k)

cumplir (su) palabra · hitza bete

dar a entender · aditzera eman

dar al fiado · gerotan eman

dar alas · haizea eman, haize eman

dar alcance · parea jo

dar cabezadas · lo-kaikuak egin

dar calabazas · kalabazak eman, kuiatoa jaso

dar coces contra el aguijón · akuilua ostiko jotzea, akuiluaren kontra ostikoa jo, akuilua ostikatu

dar con la puerta en las narices · ateaz aurpegian eman

dar crédito · sineste hartu, (inori) sinesmen hartu

dar el callo · izerdia emon

dar el primer paso · lehen harria ekarria

dar en el blanco · txuria ukitu

dar fe · fede egin

dar gato por liebre · zahiaz irina egin

dar guerra · lanak eman

dar la campanada · kanpana jo

dar la cara · aurpegia atera, aurre eman

dar la espalda · atzea eman, (inori) atzeko aldea eman, (ezeri) bizkar eman, kostadu eman, aurpegia itzuli, (ezeri) bizkarra eman, (ezeri) bizkarra eman

dar mala espina · (ezerk) usain onik ez eman, (inor) iruditu gaiztoak hartu

dar (su) merecido · (neure, heure, bere...) betea eman

dar (su) palabra · hitz(a) eman, (inori) hitz ukan

dar parte · parte(a) eman, parteak zabaldu

dar paz · bakea eman

dar pie · (inori) (ezertarako) bide(a) eman

dar que hablar · esanbideak eman, hizpidea jarri, hizpidean jarri

dar término · azkena eman, buru eman, burutara eman

dar un vuelco el corazón · barrena irauli, barrunbea irauli, barrena nahasi

dar una lección · (inori) lezione egin

dar una pasada · orraztu bat eman

dar una somanta · (inori) arkakusoak akabatu, (inori) arkakusuak hil, (inori) euliak kendu, hautsak kendu

dar vela en (este) entierro · kofradiko egin

dár(sela) con queso · azak eman, (inork) hamaika eta erdiak eman, petardo(a) eman, beltza sakatu, banderila sartu, ederra sartu, epela(k) sartu, lakatza sartu, zipotza sartu

darle a la lengua · mingaina astindu, mingaina dantzatu

darle en la madre · txurtenean jo

darlo mascado · ahotua eman

dar(le) mala espina · susmo txarra hartu

darse la mano · eskuak eman

darse por vencido · erauki esan, kuku jo

dar(le) un repaso · soineko galtzak kenduta bidali

de adorno · zoko betegarri

de algún modo · inondik edo inola

de allí en adelante · handik aurrera, handik gero, handik harat, harez gero(ztik)

de antemano · alde aurretik, alde aurrez, aldez aurrenean, aldez aurrez, aldez aurretik, aurretiaz

de aquí en adelante · hemendik aitzina, hemendik atzera, hemendik goiti, hemendik harat, honez aurrera

de aquí para allá · bazterrez bazter, handik honaka eta hemendik harunzka, handikorik hortikora

de aquí y de acullá · han hemendikako

de arriba abajo · gain behera

de bracete · besoz beso

de bruces · ahuspez, buruz aurrera, mokoz ipurdi

de buen corazón · bihotz biguneko, bihotz leun

de cabo a rabo · bururen buru, burutik buru, burutik burura, hasi eta buka

de entonces acá · geroztik hona(t), geroztik honuntz, handik honat, harik hona

de golpe · zartadan

de hombre a hombre · gizonez gizon

de hoy en adelante · gaurgoiti(k), gaurdanik gora, jagoiti(k)

de improviso · itsumustuan

de la Ceca a la Meca · jo ondarroa eta jo mutriku

de la misma calaña · azkazi bereko, azkazi bereko

de la noche a la mañana · egunetik biharrera, gaurtik biharrera, goizetik gauera

de la piel de Judas · judasen endako, satanasen larruko

de lado a lado · alderen alde

de lleno · bete betean, osoz oso

de lo contrario · ezpabere, ezpere(n), osterantzean

de mal beber · edan txarreko

de manos a boca · ahotik eskura, ahotik sudurrera

de mañanita · goizean goiz

de marras · zorioneko

de medio a medio · erdiz erdi

de morros · muturrez aurrera

de motu propio · (neure, heure, bere...) arioz, (neure, heure, bere...) baitarik, (neure, heure, here...) buruz, (neure, heure, bere...) kasa

de ninguna manera · ez baldinbere, ezelanbere ez, inolaz ere (ez), inondik ere (ez), inondik eta inora (ez), inondik inora (ez)

de nuevo · berriren berri

de paso · bide batez, bide berdinez, bidenabar

de pies a cabeza · burutik behatze(ta)ra

de poca monta · gorabehera gut(x)iko

de pocas luces · argi laburreko, entendimendu lotutako

de repente · bat-batean, bat batera, bat batez, bet betan, betan, hitzetik hortzera, pupustean, tipustean

de sol a sol · izarretik izarrera

de tal modo que · hala non

de todo corazón · bihotz guztiaz, gogoz eta bihotzez

de todos modos · horratik ere, inola(z) ere, nolanahi ere

de un golpe · hots batean

de una vez · behin behinik

de una vez por todas · behin betiko(tz), behin betikotzat, behin betirako, behin eta betiko

de vez en cuando · aldian behin, behingotik behingora, denboratik denborara, lantzean behin, maiz edo behin, noiz behinka, noizean behin, noizean behinka, noizean eta behin, noizean noiz, noiz(e)tik behin, noizetik noiz, noizetik noizera, noizik bakoitza, noizik bakoitzean, noizik behin, noizik behinako batzuetan, noizik behinbetan, noizik behinean, noizik behinetan, noizik behingo, noizik eta behin, noizik noizean, noizik noizera, noiztenka, takian-potian

decir aquí estoy yo · planta bota

decir las cosas claras · kopeta garbiarekin hitz egin

decir por los bajines · hitz estalia esan, hitz estalka esan

decirlo un pajarito · intxixu batek esan

dejar a cargo de · kargutan eman

dejar a un lado · bazter utzi, bereiz utzi

dejar con la boca abierta · musututs utzi

dejar con un palmo de narices · lau mutur egin, zehe bat sudur egin

dejar cortado · lo utzi, moztuta utzi

dejar de lado · bazterrean utzi, bazterrera utzi

dejar en mal lugar · leku ederrean gelditu / jarri / ipini / utzi

dejar este mundo · mundu honetatik mugida eman

dejar huella · itzala utzi

dejar seco · zoko bota

dejarse ver · bekokia ageri

despedir con cajas destempladas · aurretik bidali

despertar muertos · itsua argitu

destapar el tarro de las esencias · zakukoak atera

devanar la madeja · mataza askatu

devolver dos por uno · baten bia bihurtu

día y noche · gau eta egun

dinero contante y sonante · eskuko diru

dorar la píldora · (inori) kaliza urreztatu

dormir a pierna suelta · oso eta santu lo egin, zabal eta zabar lo egin, zurra zurra lo egin

dormir la mona · katua kendu, azeria larrutu, astelehena pasa

duro de corazón · bihotzgogor, bihotz gogordun, bihotz gogorreko, su harri guztiak baino bihotz gogorragoa(k)

echado para adelante · burubero, odol beroko

échale guindas · harrapa ezak/n zangotik

echando chispas · oinazturak hartzen, tximistak egiten, txinpart jaurtika

echar a cara o cruz · busti ala lehor bota, leon-kastillo bota

echar a perder · alferrik galdu

echar a suertes · batoi ala bakoiti egin, hauspekoak egin, txotxalamotx egin, zotz egin, zotzetara egin

echar culebras por la boca · ahotik muskerrak eta sugeak atera

echar el freno · arrasta eman

echar el guante · atzaparra egotzi, eskuak egotzi, eskuak erantsi, atzaparra ezarri, eskua(k) ezarri, eskuak iratxeki

echar el lazo · lakirioa bota

echar el ojo · begia bota, begi(a) eman, begi ezarri, begiz jo

echar el resto · errestoa utzi

echar en cara · aurpegira eman

echar la espuela · espuela ipini

echar la peseta · moxalak egin

echar las culpas · defautak eraiki

echar leña al fuego · ihesi doan zakurrari buztanean su eman

echar mal de ojo · begiz egin, begizkoa egin, begizkoak ipini

echar margaritas a los cerdos · astoari konfiturak ematea

echar piedras a su propio tejado · (neure, heure, bere...) etxea aitzurtu, (neure, heure, bere...) buruari harrika eman, (neure, heure, bere...) ezpataz eman, (neure, heure, bere...) etxea harrikatu, (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri, (neure, heure, bere...) buruari harria ekarri, (neure, heure, bere...) burua erretzeko egur bila ibili

echar raíces · erroak bota, sustraiak egin, zain hezurrak egin, zuztarrak egin, erroak hartu, lurra hartu, zain hartu

echar un vistazo · begia sartu

echarse al monte · mendira joan

echarse atrás · oina atzeratu, zangoa atzera bota, atzera egin

el cuento de la buena pipa · lihoaren penak

el cuento de nunca acabar · bukatzen ez den soka

el ombligo del mundo · munduko arima

el último mono · azkeneko mamu gorria

empeñarse en vano · hutsean ari

empinar el codo · ipurdia jaso, kopa okertu, ukondoa goitik erabili

empujar una puerta abierta · asto hilari jotzea

en breve · laburrik barne, luzaro baino lehen, luzaro gabe

en cierto modo · gisa batera

en consideración a · (inoren) legean

en cueros vivos · larru bizirik, larrugorrian

en cuerpo y alma · buruaz aitzur

en declive · gain behera

en el coche de San Fernando · san fernandoren kotxean

en el mejor de los casos · onik onenean

en idas y venidas · atzekorik aurrekora

en primer lugar · behindik behin, behinik bat

en (su) sano juicio · juizio betean

en sus propias narices · (neure, heure, bere...) musu garbietan

en última instancia · besterik ezinean, ezinbestean, ezinbestez

en último extremo · azken beltzean

en último término · azken bestean, azken buruan

en un abrir y cerrar de ojos · begi gora-behera batean, begi(en) itxi-ireki batean

en un salto · txakada batean, zaplada batean

en un santiamén · aitaren egin orduko, irri arra batean, jesus amen esan orduko, jesus batean, jesusean

encender una vela a S. Miguel y otra al diablo · san migeli kandela bat eta etsaiari beste bat jarri

encontrar la horma de su zapato · neurriko zapatak egin, (neure, heure, bere...) neurriko zapata harrapatu, neurriko zapata topatu

encontrár(selo) hasta en la sopa · oinatzarria lez topatu

enseñar los dientes · hortzak erakutsi

ensimismarse · (neure, heure, bere...) baitara bildu

entrar por el ojo izquierdo · begi onetik ez sartu

entre una cosa y otra · bana beste, banaz beste, batez beste

escarmentar en cabeza ajena · (inoren) baitan zentzatu

estar a cara de perro · txakur (eta) katu egon

estar a la cuarta pregunta · ezetik baiera egon, behiaren boskarren txahala bezala gelditu, ez zeru ez lur gelditu, zor eta lor gelditu

estar a malas · (inorekin) gaitzez egon

estar al cargo (de...) · (ezertaz) kargu ukan

estar al día · ordua mundu bizi

estar alerta · (ezeri, inori) bi kandelarekin argi egin

estar apañado · ongi jaioa(k) egon

estar bajo llave · gakoaz egon

estar cazando moscas · esku bateko behatzak banatzen egon, eulikeriatan egon, denbora kitarra jotzen eta dendeletean pasa, denbora ontzen oihuari begira pasa

estar de brazos cruzados · besoak uztarturik egon, antxumeak saltzen ari

estar de mala gaita · gaita txarrean egon

estar de morros · mutur gelditu

estar de murria · putzak eduki, muxak hartu

estar de paso · iragaitzaz izan

estar el acecho · zelatan jarri

estar en babia · babian bizi

estar en el ajo · saltsan ibili, tartean ibili

estar en ello · (honetara, horretara, beretara) egon

estar en las últimas · hil herioan egon, azkeneko zezenetan ibili

estar en lo cierto · zuzen egon

estar en (mi, tu, su...) mano · (ezer inoren) esku egon

estar (algo) en mantillas · (ezer) mantuxetan egon, (ezer) mantuxetan egon

estar en su sano juicio · juizioan jantzia egon, zentzuan egon, buru argia ukan, burua oso ukan

estar hasta las narices · leporaino bete

estar lleno · total egin

estar matando moscas · kukusoak hiltzen ari

estar metido hasta el cuello · (ezertan) belarrietaraino sartua egon

estar ojo avizor · begia tientoan eduki

estar pendiente de · (inoren, ezeren) baitan egon

estar pensando en las musarañas · izarrei begira egon

estar siempre con la misma canción · beti musika bera izan

estar sin un céntimo · kornadurik gabe izan

estar sobre ascuas · atorran ezin kabitu

estar verde (para algo) · gaza egon

estirar la pata · hanka hoztu

ex profeso · bere bererik

exhalar el último suspiro · azken hatsa eman, azkeneko arnasak eman, azkeneko hatsa eman

expirar el plazo · denbora(k) bete

faltar a la palabra · (neure, heure, bere...) hitzean huts egin, hitza hautsi, hitza urratu

faltar el aliento · arnasa berotu, auspoa berotu

faltar un pelo · ile batek ez egin

faltar(le) un tornillo · burutik egon, burutik elbarria egon, burutik zabar egon, adar bat falta, buruan artale falta eduki, ttantto bat falta, burutik ukan, kaskoa beteena ez ukan, sala bat hutsa ukan

flor de un día · neguko lorea(k)

frenar la lengua · mihia bridatu

frente a frente · aurkez aurke, aurrez aurre, begiz begi, bekoz beko, buruz buru, buruz buruan

fruncir el ceño · bekainak beztu, kopeta beztu, bekozko iluna eduki, beltzuri egin, (inori, ezeri) beltzuriz egon, bekaina ilundu, bekokia ilundu, kopeta ilundu, begia ilun ipini, bekoki iluna ipini, bekozko beltza ipini, bekozko jarri, bekozkodun jarri, kopeta jarri, kopeta beltza jarri, kopeta ilun egon / jarri, kopeta itzala jarri, muturra jarri, begitarte iluna paratu, begitartea zapuztu

fuego fatuo · argi-txakurrak, su zakur

fumar como un carretero · azorria ere erre

ganar puntos · gradoak jaso

ganarse el cocido · gatzaren dina egin

ganarse la vida · bizia atera, bizibidea atera, bizimodua atera, burua atera, txanpona atera

gentilhombre · aitoren seme

(no) gran cosa · deus askorik (ez)

guardar las formas · manerak egin

guardar un as en la manga · atzera mardo egin

¡habráse visto! · egundaino halakorik, egundainokoetan horrelakorik, hau ere bada ba, hau ere badugu, hau ere bada, horixe horregatik

hace poco · oraindik orain

hacer caso · jaramon egin, entzutea eman

hacer castillos en el aire · (neure, heure, bere...) baitan mila dorre eta gaztelu egin

hacer correr la voz · fama atera, hotsa(k) atera, hotsa barreatu

hacer dinero · diruak egin

hacer fiestas (a alguien) · (inori) jai egin

hacer frente · buru egin, gogor egin, (inori, ezeri) hortzak erakutsi

hacer fuego · su egin

hacer gallos · kioak egin

hacer la colada · puxeta jo

hacer la corte · gorte egin

hacer la pelota · mingaina leun erabili, (inoren) mahaian tafaila hedatu

hacer las Indias · (neure, heure, bere...) amerika bilatu, amerikak egin, indiak egin

hacer las paces · bakeak egin

hacer novillos · piper egin

hacer oídos sordos · aditu eta sor egin, entzungor egin, gogorrarena egin, gor egin, gorrarena egin

hacer pedazos · berrehun zati egin, hauts egin

hacer quiebra · banakarrot egin, malkarrot egin, molokot egin, porrot egin, txulut egin, kiebra jo, malkarrotera joan

hacer sitio · leku(a) egin

hacer trabajar como un negro · (inor) harri eta makila erabili

hacer una jugarreta · pegadizo bat egin

hacer una pifia · zotzak hautsi

hacer valer · baliotan ezarri

hacer ver las estrellas · (inori) txoruiak esnatu

hacerla buena · handia egin

hacerse el longuis · zozoarena egin

hacerse el sueco · buruz belarri egin, eskerkan ibili

hacerse la boca agua · hortzak izerditu, hortzetan ura egin

hacerse mala sangre · odol gaizto egin

hacérse(le) (algo) cuesta arriba · (ezer inori) aldats egin

harina de otro costal · beste hariko ezpala

hecho polvo · kuku jota

hecho una sopa · amuarrain eginda, blai bustita, blai eginik, mela-mela eginda

helárse(le) la sangre · odolak ur bihurtu, odola gatzatu

hervir(le) la sangre en las venas · odola irakiten eduki

hijo de perra · ardi seme

hilar fino · saltsa mehe egin

importar un bledo · kornadu baten ajolarik ez ukan

inventar la pólvora · kea asmatu

ir a lo suyo · (neure, heure, bere...) zortzikoan ibili

ir a parar · (halako) atarramentua atera

ir a parar a buen lugar · (ezer) lekutara joan

ir al fondo de la cuestión · madrera joan

ir al grano · harira etorri

ir al otro barrio · beste mundura joan

ir contra corriente · ur lasterraren kontra igeri egin

ir de bracete · satsetan joan

ir de capa caída · onenak eman, malda behera ibili, gain behera(n) joan, handienaz aurrera joan

ir de la Ceca a la Meca · biderik bidarte ibili

ir de Málaga a Malagón · otsoari ihesi eta hartzak atzeman

ir hasta el fondo · hondarreraino etorri

ir por lana y salir trasquilado · sari bila joan eta neke berriak aurkitu

ir tirando · hil artean bizi

ir viento en popa · haize alde joan, ixurkia alde ukan

irse al traste · altrastetu

irse de la cabeza (algo) · gogotik erori

irse de la lengua · mingainetik joan

irse la cabeza · (ezerk) burua jo

irse por piernas · hanka altxatu, hanka jokoa egin

írse(le) la fuerza por la boca · indarra sudurpean ukan

jugarse el cuello · burua apostu egin, lepoa egin

juzgamundos · gibel jale

la carabina de Ambrosio · ahuntzaren gauerdiko eztula, ahuntzen gauerdiko puzkerra, astoaren arrantza, atariko haizea

la descarnada · haragi gabeko agure sega handiduna

la fe del carbonero · ikazkinaren fedea

la hora de la verdad · senper ordua

la horma de (mi, tu, su...) zapato · (neure, heure, bere...) neurriko zapata

la ley del embudo · inbutuaren legea

la semana que no tenga viernes · haizerik ez den urtean, oilo zuriak arrautza beltza egin orduko

la sinhueso · hazurbakoa

la vuelta de la tortilla · fandangoaren buelta

labor de zapa · azpijane(t)an, sator lan

lágrimas de cocodrilo · krokodilaren kantua

lameculos · ipur-garbitzaile

lamer el culo · (inori) gibelaldean pot egin

las reglas del juego · plazako neurriak

leer la cartilla (a alguien) · demanda egin

levantar el ánimo · bihotza altxatu

levantar la liebre · erabia eraiki, ihizia eraiki

levantar una polvareda · (ezerk) haro handiskoa egin

levantarse con el pie izquierdo · ezkerretik jaiki

limar asperezas · koskak berdindu

liquidar cuentas · kontuak garbitu

lisa y llanamente · argi eta garbi

llegar a la talla · (inoren) almazena berdindu

llegar a las manos · ukalditara pasa

llegar al alma · bihotza atzeman, bihotzaren zolaraino ukitu

llenar(se) hasta los topes · leporaino bete, mukurru bete, plei bete

llevar a feliz término · buru on egin

llevar adelante · aurrera eraman

llevar el agua a su molino · ura (neure, heure, bere...) igarara ekarri, (neure, heure, bere...) eiherara ura nahi

llevar hasta sus últimas consecuencias · azken hariraino eraman

llevar la cuenta · (ezeren) kontua ukan

llevar los pantalones · frakak ukan

llevar ventaja · abantail(a) eraman

llevar(le) los diablos · deabruak hartu

llevarse el viento (algo) · (ezer) txakurrak jan

llevarse un chasco · txanblazo ederraren jabe egon, petardoa eraman, buru handi gelditu, txalmarekin gelditu, mazua hartu

llover a cántaros · (euria) etxabotaka ari, (euria) adarka ari, (euria) goian behean ari, (euria) ibaika ari, (euria) zeruak bota ahalean ari, letro ari

lo más mínimo · den mendrena

lobos de la misma camada · irin bateko opilak, ora bateko opilak

loco de atar · zoro garbi

lucirle el pelo · beroa gelditu

luna de miel · ezti gozozko ilargia, eztilargia, ilargi eztizkoa, eztialdi

mal menor · gaitzerdi

malencarado · kopetilun

mandar a freir churros · akerrak jeztera (bidali), antzarak ferratzera (bidali), artaburuak jorratzera (bidali), artaburuak urkultzera (bidali), azeri okerrak uztartzera (bidali), porru landatzera (bidali)

mandar a la mierda · kaka-barrikan sartzera (bidali), komunetik bazkatzera (bidali)

mandar a paseo · paseura (bidali), salamancan barrena (bidali), pikuetara (bidali)

mandar al carajo · mairu herrian gora (bidali), pikotara (bidali), zakurraren zerera bidali

mandar al infierno · deabruaren eskura (bidali), deabruetara (bidali)

mandar al otro barrio · satorren tartera bidali

mandar con viento fresco · haize freskoari gabon esatera (bidali)

manicorto · esku eutsi, esku gizen, esku labur, esku laburreko, esku urriko, gogolabur, poltsa murri, poltsazimur

manirroto · esku ase

mantener a flote · goiti eduki

mantener lo dicho · (neure, heure, bere...) hitza eduki, esandako hitzetan egon, (neure, heure, bere...) hitzaren jabe egon, hitzean egon, hitzari eutsi, hitz batekoa(k) izan, (neure, heure, bere...) hitzaren jabe izan, hitzen jabe izan, hitzari jarraiki

mar de dudas · dudetako mataza

marcar el ritmo · aurreskua eraman

marimacho · marimutiko, marimutil

más basto que la lija · erratza baino latzagoko

más contento que un crío con zapatos nuevos · umeak gozotegira baino pozago

más largo que la Cuaresma · garizuma baino luzeagoa(k), garizuma hainbat luze, matxinakalaña baino luzeagoa(k)

más que pelos en la cabeza · buruak ilerik adina, buruan ilea ukan baino gehiago

más viejo que Matusalén · Moisesen denborako

matar dos pájaros de un tiro · bide batez bi mandatu egin, harri batez bi kolpe egin

matar el hambre · gosea berdindu

mear(le) al ojo · (inori) burutik behera kaka egin, kaka ahora egin, begietara tu egin

mearse de risa · barrez esteak bota

(el, la) menor de (los, las) · demendren, den mendren, dremenden, dremendenik

menos aún · hain gutxi, hain gutxiago

mentar la soga en casa del ahorcado · urkatuaren etxean soka aipatu

mesarse los cabellos · biboteak atera

meter en el mismo saco · zaku berean sartu

meter en saco roto · zulodun zakuan gorde

meter la pata · hanka sartze bat egin, hatza hagin artean sartu, ukalondoa sartu

meter la pata hasta el fondo · hanka hondoraino sartu

meter las manos (en algo) · (ezertan) eskua(k) sartu

meter las narices · (inon) sudurra sartu

meterse en camisa de once varas · besteren mahaian agindu, auzoko ateak(k) ixtera joan, besteren bodara joan, hamaika kanatako kamisan sartu, (inoren) praketan sartu, zazpi baratako atorran sartu

metérse(le) en la cabeza · buruan jarri

mientras tanto · anartean, anarteraino, arte hartan, arterainoan, bienbitartean, bitartean, bizkitartean, entrebitartean

¡mira el otro! · hara bestea, hara bestea berriz

míresele por donde se le mire · alde guztiz, eskina guztietatik

moco de pavo · euli kaka, azaren azpiko orriak

montar en cólera · su biziak hartu, su gaiztoak hartu, suak hartu, urak eta suak hartu

morder el anzuelo · tontontzira erori, amuari lotu

morirse de curiosidad · jakin nahiz erre

morirse de envidia · inbidiak frijitzen egon

mosca muerta · azpizapo, saguhartzailea

murmurar entre dientes · hortzen artean jardun

nacer de pie · hortzekin sortu, hortzekin sortu

nadar a contra corriente · haize kontra joan

nadar en la abundancia · etxea koipetan igeri eduki

ni chicha ni limonada · ez ardi ta ez axuri, ez bere ez besteren, ez hauts ez herrauts, ez pika ez bele, ez ur ez ardo, ez ur ez gatz

ni con mucho · hurretan ere (ez)

ni corto ni perezoso · ez agur eta ez adio, ez bat eta ez beste, ez bat eta ez bi, ez non eta ez han

ni frío ni caliente · ez hotz eta ez bero

ni fu, ni fa · ez erdu eta ez merdu

ni (el, la) más mínimo(a) · behatz batenik ere (ez)

ni mu · kinkik (ere), mutik (ere), tautik (ere), tutik (ere) (ez), txit bat (ez)

ni mucho menos · ez gutxiagoaz ere, ez hurrik eman ere

ni muestra de · (ezeren) arrastorik ez

ni pizca · ipitzik (ere), kixirik (ere), liperrik (ere), lipritzik (ere), mikorik (ez), porrorik ez, tuntik (ez)

ni rastro · buztanik (ere)

ni un ápice · izpirik (ere) ez, moko bat ere, pikorrik (ere)

ni uno(a) · grano bat ere (ez), granorik (ez)

no andarse con chiquitas · tipitik ez ari, bromako ustetan ez disparatu

no andarse con cuentos · zinu barik ibili

no andarse con miramientos · koplarik ez erabili, kontu motzak ukan

no caber en el mismo saco · (inorentzat) leku bera gisa ez izan

no caber en la cabeza · buruan ez sartu

no caber en sí · azalak ez hartu

no cambiar ni una coma · (ezeri) tilde bat ere ez kendu

no dar el brazo a torcer · (neure, heure, bere...) eleketatik ez atera, (neure, heure, bere...) horretatik ez atera

no decir ni mu · txintik (ere) ez esan, txintik ez atera

no decir ni pío · hinkik ez atera, hitzik ez atera, txistik ez atera, txitik ez atara, jesusik ez egin, aho bete berba ez esan

no dejar ni a sol ni a sombra · zazpi herrietako kanpaiak jota ere ez utzi

no dejar títere con cabeza · eltzean babarik ez gelditu / utzi

no desmerecer de su casta · odolari zorrik ez utzi

no encontrar ni rastro · aztarrenik ez atera

no estar bien de la cabeza · burutik ondo ez egon, burutik sano ez egon

no hacer ascos · mainarik gabe hartu

no hallar rastro · asterrantzik ez atera

no llegar a la suela del zapato · (inoren) arrastora ez iritsi

no llegar la sangre al río · hezurrik ez hautsi, ibaira odolik ez joan, odolik ez jausi

no llevarse bien · ongi ez etorri

no meter en saco roto · zaku eten eta zulatuan ez sartu

no obstante · hala badere, hala ere, hala eta ere, halarik(an), halarik(an) ere

no oler bien (algo) · (ezeri) usain txarra hartu

no parar en mientes · luzerik ez motzik ez apartatu

no pegar ojo · begirik ez batu, begirik ez bildu

no perder de vista · begietatik ez utzi

no perder el hilo · haria zuzen eraman

no poder ver · ezin ikusi

no poder ver (a alguien) ni en pintura · begiko zikina baino ezin ikusi, begiz ezin ikusi, begiko makarra baino gutxiago ikusi nahi, begiko zikina baino gehiago ez ikusi nahi

no poder vivir bajo el mismo techo · zorro batean ezin bizi

no por cierto · ez horratik

no quitar ojo · begirik ez apartatu, begi atxiki, begirik ez kendu

no saber ni torta · metxik ere ez jakin, tutik ere ez jakin

no saber qué mosca (le) ha picado · (inor) zer eguraldik jo duen ez jakin

no sacar carrera · gauza onik ez atera, burutziarik ezin egin

no sacar nada en limpio · ezer garbirik ez atera, (ezertatik, inorengandik) oihal garbirik ez atera

no ser de (su) cosecha · litxu (hau, hori, hura...) (inoren) baratzakoa ez izan

no ser (algo) moco de pavo · (ezer) ahuntzaren mina ez izan, (ezer) atearen azpiko orria ez izan, (ezer) (inor) pikaren azken umea ez izan, (ezer) haltzaren azken erroa ez izan, (ezer) ez izan intxaur saltsa

no ser ni chicha ni limonada · ez bele eta ez miru izan (gelditu...), ez hauts eta ez ikatz izan, ez hauts eta ez izotz izan, ez ur eta ez ardo izan

no ser trigo limpio · arropa zuzena(k) ez izan, hari oneko ez izan, irin garbia ez izan, maleta deungea ez izan, trapu zuzena ez izan, traste txukuna ez izan

no tener abuela · amandrerik ez ukan, amonarik ez ukan

no tener límites · (inork, ezerk) lokarririk ez ukan

no tener ni pies ni cabeza · buru buztanik ez ukan, buru buztanik ez eta adarrik ez ukan, ez itxurarik ez buru buztanik ukan

no tener ni un céntimo · arditik ere ez ukan, dirurik ez zuririk ez beltzik ez ukan, ez urrerik ez zilarrik ez eta arditik ez ukan, piru bat ere ez ukan

no tener ojos mas que para... · (inorentzat) baizik begirik ez ukan

no tener pelos en la lengua · mihian haririk ez ukan, mihian herdoilik ez ukan, mingainean haririk ez ukan, mingainpean haririk ez ukan

no tener un céntimo · zuriko erre bat ere ez eduki

no valer ni para chatarra · sutarako ere ez balio

no valer ni para tacos de escopeta · lapiko tapatzat ez balio

no valer un real · kuarta bat labore ez balio, lauziriko bat ez balio, lau zorri ez balio, tipula zahar bat ez balio, zuri bat ez balio

no ver el pelo · (inoren) sudurrik ez ikusi

no ver la viga en el ojo propio · (neure, heure, bere...) begiko habea ez ikusi, (neure, heure, bere...) begiko haga ez ikusi, (neure, heure, bere...) buruko zorria ez ikusi, (neure, heure, bere...) makarrik ez ez ikusi

nublarse el semblante · begitartea erori

nunca jamás · menderen mendetan (ez), santa sekula (ez), santa sekulan (ez), sekula bizian (ez), sekula guzian (ez), sekulan santan (ez), ez gehiagoren gehiago, ez inoiz, ez inoiz gehiago, ez inoizkotan, ez sekula

ojo por ojo y diente por diente · begia begiagatik, hortza hortzagatik

oler(se) el asunto · usaina hartu

otro tanto · beste hainbeste, beste honenbeste, beste horrenbeste, bezainbat

pagar caro · larrutik nozitu, larrutik ordaindu, larrutik pagatu

pagar con la misma moneda · datorren bestean erantzun, ekarri monedaz erantzun, moneda berean pagatu

pagarlo con la vida · odolaz pagatu

panza en gloria · birika handi, gibel handi, gibel handiko, gibelondo, gibel oneko, gibelzabal

papamoscas · txoro flauta, xaltaperiko

para (mis, tus, sus...) adentros · (neure, heure, bere...) artean, (neure, heure, bere...) baitan, (neure, heure, bere...) barrenean, (neure, heure, bere...) barrurako, (neure, heure, bere...) kabutan, (neure, heure, bere...) kolkorako

para ahora · dagoeneko, engoitik, gaurgero, honez gero

parecer una mosca muerta · euli hila irudi

partiéndo(se) los cuernos · muturrak apurtuz

partir la cara · (inori) muturra berotu

partir(se) el corazón · barrena lehertu

pasando el rato · denbora pasa

pasar a cuchillo · zintzurra egin, ezpataz iragan, ezpataz josi

pasar el rato · denbora bidali, denbora bota, denborak egin, aldia eman, aldia igaro, denbora jan

pasar la mano por el hombro · (inori) bizkarra koipetu, ilea leundu

pasar por el filo de la espada · ezpataren ahotik iragan, ezpatan pasa, ezpataren puntatik pasa), ezpataz pasa

pasar por las armas · armaz josi

pasarlas moradas · (inorentzat) gorriak egon, dinamita ikusi, eguraldi gorriak ikusi, (neureak, heureak, bereak...) eta bi ikusi, gauzak ikusi, gorriak ikusi, istilu beltzak ikusi, istilu gorria(k) ikusi, senper gaiztoa ikusi, senperrak ikusi, txuri beltzak ikusi, zazpi deabru ikusi, zinak eta minak ikusi, gogorrak pasa, gorriak pasa, bost sufritu

patas arriba · azpikoz gain, azpikoz gainera, azpikoz gora, azpiz gora, erroz gora, hankaz gora, ipurdiz gora, lau hatzez gora, oinez gora, pekoz gain

pedir cuentas · kargu egin, kontuak eskatu, kargu hartu

pedir peras al olmo · arrantzura larrera joatea

pelafustán · alfer korotz, esku zuri, idi zuri

perder de vista · (inor, ezer) begien aurretik galdu, begietatik itzali, bistatik joan, bistatik utzi

perder el conocimiento · ezagutza galdu, kordea galdu

perder el sentido · burua arindu, burua arrailatu

perder la cabeza · kaskoa erre, burua galdu, burutik galdu, burua zentzutik joan, burutik joan, funtsak joan, kontutik joan

perra chica · txakur txiki

perra gorda · txakur handi

pez gordo · ur handiko arraina(k)

picar alto · keak ukan

pisando los talones · orpoz orpo

plantar cara · aurpegi(a) eman, kontrakarrean jarri

pobre diablo · eskekoaren hurrengo

poca cosa · (ezer, deus) guti

poco después · geroko batean

poco más o menos · apur bat gora behera, goiti beheti, gitxi bat gora behera, guti goiti beheiti, gut(x)i gora behera, gutiz gora behera

poco o mucho · gut(x)i aski, gutxi edo gehiago

poner a la cabeza · buruko ezarri

poner a prueba · porogutan ezarri

poner el cascabel al gato · katuari joarea ezarri, katuari arrana lotu

poner el grito en el cielo · auhena altxatu

poner en juego · (ezer) joko eman

poner en la calle · fuera kanporat ezarri, kanpo ezarri

poner en un aprieto · petri erakutsi

poner la carreta delante de los bueyes · orga idien aitzinean ezarri

poner la mano en el corazón · eskuak petxuetan jarri

poner la mano en el fuego · burdin gorria eskuetan hartu

poner los cuernos · (inori) adar bildu

poner los dientes largos · hortzak zuritu

poner los pelos de punta · buruko ileak laztu, ileak zutitu

poner los puntos sobre las íes · burua bi belarrien artean ezarri

poner mala cara · (inori, ezeri) sudurra zimurtu

poner obstáculos · arazoak ipini

poner pie (en) · (inon) zangoa eman, (inon) oinak ipini, hanka sartu, (inon) oina(k) sartu, (inon) zangoa sartu

poner pies en polvorosa · hanka egin, ehun deabruen jauziak ihes egin

poner reparos · ningunoa ipini

poner sitio · estekan ezarri, setioan ezarri

poner trabas · ate adina maratil paratu

poner verde · (inoren, inori) azpiak jan, (inori) aztalak jan, (inori) besoak jan, (inori) zankatzanak jan, (inor) mingainez orraztu, (inor) orrazerik gabe orraztu

poner verde a todo el mundo · mundua jorratu

ponerse en camino · abiaduran jarri

ponerse en jarras · besoak hazta egin

por ahí por ahí · hor nonbait, nonbait han, nonbait hor

por ahora · oradinokarrengoan

por (mi, tu, su...) bien · onbidez, ondo beharrez, (neure, heure, bere...) onetan

por cierto · izan ere

por (mi, tu, su...) cuenta · (neure, heure, bere...) burutik, (neure, heure, bere...) eskuz, (neure, heure, bere...) kaskotik

por lo menos · bederen

por lo visto · agidanean, agidanez

por los siglos de los siglos · mende mendekotan, mendeen mende guztietan, menderen mende, menderen mendetan, menderen mendez

por si acaso · badaezpada(n) (ere), bai eta ez bada, balikunbalde, bazen ez bazen, zer den ez den, zeren horren

por siempre jamás · betiko betean, betiko guztian, denboratik sekulara, egun eta betikoz, egun eta santa sekulako, orai eta betiereko, orain eta sekulako, para siempre sekula, sekula betiko, sekula eta beti, sekula guztiko, sekulan betiko

por supuesto · bai baldinbere

¡por todos los demonios! · deabru arranea, debru bat eterdi ba! (riev xi), deabruen arima, deabruen bisaia!, debrien urdea!, mila demonino, mila demonioa, mila demuntxoa, milamontreena, mila deabru, mila demonarioa, debrien arima!

prender la mecha · garra altxatu

presidir el cortejo · ondra tira

prestar atención · burua ekarri

(ser) primos hermanos · ahaide hurbilak izan

publicar a los cuatro vientos · plaza betean esan

puesto que · baizik eta, zergatik ezen

¡qué carajo! · zer arraia, zer arraio

¡qué demonios! · zer demonio, zer demontre, zer mila demonio

que me lleven los diablos · deabruak naramala, deabruek naramatela

que me muera (si...) · leher egin dezadala

¡que se lo lleve el diablo! · debriek sar dakio!

que si no sé qué, que si no sé cuántos · ez dakit zer badakit nor

quebradero de cabeza · buru-hauste

quedarse a medio camino · bide erdi gelditu, erdibidean gelditu, erdibidean gelditu

quedarse compuesta y sin novio · konpondu eta nobio gabe geratu

quedarse con la parte del león · eper erreak ukan

quedarse con un palmo de narices · bi zehe bete sudur gelditu, musututs gelditu

quedarse corto · labur gelditu

quedarse de brazos cruzados · eskuak gurutze egon

quedarse de piedra · harri egin, harri eta zur egin, harri eta belarri gelditu, harri eta zur gelditu, sor eta gor gelditu, sor eta lor gelditu, zur eta lur gelditu, harri eginik geratu

quedarse seco · zerraldo erori, zerraldo gelditu, gorputz geratu

quemar cartuchos en balde · polbora debalde erre

quieras que no · nahi ala ez, nahi ala ez nahi, nahi eta (nahi) ez, nahi eta nahi ezik, nahi eta nahi gabe

quitar de la boca · ahotik atera

quitar de la cabeza · burutik bota

quitar (a alguien) la venda de los ojos · begitik zikina atera

quitar la vida · bizia kendu

quitar(se) la venda · begia argitu

quitarse de encima · bizkarretik bota

quitarse la máscara · estalkiak bota

quitarse la venda de los ojos · begi aurreko estalkia hautsi

rascarse la cabeza · kaskarrari hatz egin

recibir con los brazos abiertos · beso zabalekin hartu

recibir una somanta · oloak eraiki

recoger el espíritu · bihotza bildu, bihotzaren begiak bildu

recoger el guante · (inork) botatakoa altxatu

rendir cuentas · kontu bihurtu, kontu eman

respirar hondo · hatsaren gainean jarri

retomar el hilo · (neure, heure, bere...) puntura etorri

romper fuego · sua hasi, suan hasi, sua hautsi

romper una lanza · puja bat bota

romperse la cabeza · burua askatu, burua berotu, burua hautsi, muinak urtu, burua urratu

sabe Dios · batek daki

saber(lo) de buena tinta · bide onetik jakin, tinta onetik jakin

sacar a relucir los trapos sucios · (inoren) zatar zaharrak aideratu, trapu zikinak eguzkitara atera

sacar adelante · aurrera atera, burutan atera

sacar cuentas · kontu(a)(k) atera

sacar la cabeza · burua altxatu, tontorra altxatu

sacar las castañas del fuego · babak eltzetik atera, gaztainak eltzetik aterra

sacar las tripas · gibelak eguzkitara atera, sakarraminak atera

sacar por delante · aurrean atera

sacar tajada · fandango txarra ez atera

salir a la par · arraian atera

salir con bien · onik atera, onik irten

salir con los pies por delante · hankaz aurrera eraman, hankaz aurrera joan

salir con una pata de banco · enplasto batekin atera

salirse con la suya · (neurea, heurea, berea...) egin, (neureaz, heureaz, bereaz...) egin

salirse de sus casillas · (neuretik, heuretik, beretik...) atera, (neure, heure, bere...) gogotik atera, (neure, heure, bere...) onetatik atera, krozkan erauzi, (neure, heure, bere...) onetik ilki, (neuretik, heuretik, beretik...) irten, senetik irten / atera

saltar a la vista · bistan egon

saltar la liebre · erbia azaldu

salvar el pellejo · azala enparatu

seguir en sus trece · (neure, heure, bere...) hartan egon

seguir los pasos (a alguien) · zantzua hartu, (inoren) pausoak neurtu

sembrar cizaña · sasia(k) sutu

ser de buen corazón · errai onak ukan

ser duro de corazón · erraiez gogorra izan

ser el hazmerreir · bazterren lotsagarri egon

ser el perejil de todas las salsas · eltze anitzetako zalia izan, anitz esnetako gazta izan, dupina guztietako gizkaia izan, eltze askotako burduntzalia izan, esku orotako makila izan

ser incapaz de matar una mosca · euliari hegoa kentzeko ez izan

ser más viejo que Matusalén · Juif Erranten adina ukan

ser (algo) miel sobre hojuelas · (ezer) urrea diamanterekin izan

ser perro viejo · arima zaharra eduki

ser primos hermanos · askazi bereko haur izan

ser un pedazo de pan · ogi puska hutsa izan

ser una carga · (inori) bizkarkin izan

servir a Dios y al diablo · txapel batez bi buru estali

sin aliento · arnas bakarrean, arnas estuka

sin desbravar · bazterrolak kendu gabeko

sin doblez · toles gabe

sin embargo · badarik ere

sin entrañas · barru galduko

sin más · beste gabe, beste zer gabe, besterik gabe

sin pelos en la lengua · ahoan bilorik gabe, ahoan legarrik gabe

sin pies ni cabeza · buru-buztan gabeko, ez hanka eta ez buru

sin quitar ojo · (ezeri) begirik kendu gabe

sin rodeos · itzal eta itzuli gabe

sinsorgo · kuku otzara

siquiera · berere

sobre todo · badere, baitipat, batezaz ere, batez ere, batipat, beregainki, endemas, guztiz ere

¡sólo faltaba! · horixe bakarrik behar genuke

soltar tacos · burroa bota

sonar (su) hora · egunak eta orenak jo

subirse a la parra · gainak hartu, goiak hartu

subírse(le) a la cabeza · (ezer) mototseraino igan

subírse(le) la bebida a la cabeza · (edariak) gogoan su egin

subírse(le) la sangre a la cabeza · (inori) odola gainditu, odolak burua hartu, barrenak irakin, odola(k) irakin

sudar sangre · eztanda gaizto egin

sufrir una afrenta · laido hartu

superar los obstáculos · kroskak saltatu

tal cual · (neure, heure, bere...) hartan, (neure, heure, bere...) honetan

tarde o temprano · bihar edo etzi, goiz edo berandu, laster edo gero, lehen edo gero, lehen gero

ten con ten · doi doian, men menean

tener agallas · bihotz ukan

tener buen estómago · gibel txarra ez ukan, gibela ukan, urdail ona ukan, zilbor makala ez ukan

tener cara · azala lodia eduki, (inoren) aurpegiko azala bi ontza izan, kopeta ukan, kopeta azala argia ukan, (inoren) kopetak zazpi azal ukan, kopetan azala ukan, kopetan lotsagabeko azala ukan, kopetan zazpi azal ukan, korajea bekokian ukan

tener dos caras · bi azaletako kopeta ukan, bi begirarte ukan

tener el corazón en un puño · bihotza ukabil batean sartuta eduki

tener el viento a favor · aterritako haizea eduki

tener en cuenta · gogoan eduki, kontuan eduki, gogoan ukan

tener en vilo · airean eduki

tener entre manos · esku artean erabili

tener entre ojos · begitan eduki, begien gainean hartu, begitan hartu, begi(e)tan ukan

tener ganas · gogoa eduki

tener la cabeza a pájaros · buruan txoriak ukan

tener la lengua ligera · mingaina lasai ukan

tener la sartén por el mango · giderrak eskuetan eduki, hogeitamaika eskutik eduki, zartagia eskuan eduki, zartagina eskutik ukan

tener la vida pendiente de un hilo · (inoren) bizia piru batek eduki

tener las manos limpias · atzaparrak garbi ukan

tener mal hado · zain txarra eduki

tener más conchas que galápago · ateak baino maratila gehiago eduki

tener más vidas que un gato · katu zaharrak baino bizi luzeagoa ukan

tener ojeriza · (inorentzat) inkurrioa eduki, (inorentzako) sapua eduki, begitan goiti hartu

tener parte · (inorekin, ezertan) parte ukan

tener presente · begietan eduki

tener respuesta para todo · ate adina maratila atera, ate denentzat maratilak bilatu, aterik adina maratila eduki / ukan, denetarako maratila ukan, zulo guztien petatxuak ukan

tener un par de pelotas · gorringo biko pare bana ukan

tener una corazonada · bihotzak eman

tenerlo a pedir de boca · ahoa neurri eduki

(el) término medio · erdibide

tirar la piedra y esconder la mano · harria tira eta eskua gorde, sasitik harri(a) tira

tocar en la herida · giharran ukitu

tocar tierra · lurra egin

tomar a mal · pirrian hartu

tomar a pecho · bihotzetik hartu, gogotik hartu, gogoz hartu

tomar el pelo · (inori) bostak eman, adarra jo, harpa jo, flauta jo, kaila jo, teniola jo, tronpa jo, ziria(k) sartu, zirikoa sartu, ziria sakatu

tomar en consideración · aintzat hartu, kontuan hartu, konturako hartu

tomar en cuenta · gogoan hartu

tomar en serio · barna hartu

tomar la delantera · aurrea hartu

tomar parte · parte hartu

tomar partido · eskualde hartu

trabajar para el inglés · (inor) lana eta besteak jana egin, txestua besteri eraman

trabar amistad · ezaguerak hartu

traer a colación · ahotan ekarri, ahotara ekarri

traer a la memoria · gogora ekarri

traer la barba sobre el hombro · bizarra lepoan ekarri

tragaldabas · oilo jale, sabeldarraio, tripazain, tripazaku, tripontzi

tragasantos · argizarijale, elizara bide handiko

tropezar dos veces en la misma piedra · zulo berean bi aldiz erori, leku batean bi aldiz irauli

(mi, tu, su...) última hora · (neure, heure, bere...) azken finean, (neure, heure, bere...) azken pontua

una y otra vez · behin berriz, behin, berriz eta askotan, behin eta askotan, behin eta behin, behin eta berriro, behin eta berriz, behin eta birretan, behin eta birritan, behin eta bitan, berriz eta askotan, berriz eta berritan, berriz eta berriz, inoiz askotan

uno por uno · behin banan, behindanik behin

valer un perú · baiona balio

¡vaya que sí! · bai ongi ere

vaya usted a saber · jainkoari belarria tira (iezaiok/n, diezaiola, iezaiozu...), joan eta bila

vendehumos · artobero, buruharro, ez uste bai uste, goiharro, handi nahiko, haize putz, handiputz, handi uste, harroputz, putzantu, putzarro, putzontzi

vender la piel del oso antes de matarlo · irabazi baino lehenago kanpana jo, hartzaren larrua bera dabileno saldu, hil gabe hartzaren larrua saldu

vender por treinta monedas · dirutan saldu, judasen antzera saldu

venir a la cabeza · burura etorri, burutara etorri, gogoa etorri

venir a menos · usotik usarrera bizi

venir con cuentos · (inori) koplekin etorri

venirle (algo a alguien) de casta · ernetatik ekarri

venirse abajo · goitik behera jo, lur(ra) jo

ver con buenos ojos · begi onez begiratu, begi onez ikusi, (inori) begi on ukan

ver de pasada · xistaz ikusi

ver la otra cara de la moneda · medaila beste aldera itzuli

ver la paja en ojo ajeno · besteren buruko bartza ageri, anaiaren begian lastoa ikusi, besteren begian edozein samar ikusi, besteren buruko bartza ikusi, besteren buruko zorria ikusi, (inoren) begiko samarra ikusi

ver los toros desde la barrera · bidea balkoitik neurtu

verdad de Perogrullo · fernandoren egiak

vestirse por la cabeza · burutik behera jantzi

vestirse por los pies · behetik gora jantzi, prakak behetik gora jantzi

vete a saber · nik al dakit ba

vivir a costa de · (inoren) bizkar bizi, (inoren) bizkarretik bizi, (inoren) gain bizi

vivir a espaldas del mundo · munduarekin atze bizi

vivir como un marqués · markes bat bezala ibili

vivir en grande · esne-mamitan bizi, esnetan bizi, gil-gil bizi

vivir regaladamente · erregalotan bizi

volver en sí · kontura etorri

volver las aguas a su cauce · urak arrastora sartu

volver(se) las cañas lanzas · atzaparra(k) kako bihurtu

volverse sobre lo dicho · hitza atzera hartu

¡y un jamón con chorreras! · burruntzaliaren kirtena!, zakurraren biolina!

y yo que me lo creo · nik sinetsi hori

zampabollos · azolio, babalasto, eltzagor, kakalardo, tontolapiko

zurrar la badana · hautsak atera, kea atera, astiala berotu, (inori) hezurra berotu, jipoia berotu, (inori) kaskarra berotu, (inori) lepoa berotu, larrua konpondu, azala zurratu, narrua bero bero egin

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.